Menu Sluiten

Managementfuncties en moederschap

In gesprek met Judith Zeldenthuis en Elisa Carter:

De afgelopen maanden is er veel gediscussieerd over de doorstroom van vrouwen naar managementfuncties, besturen en commissariaten. Sommigen, waaronder politici, bepleitten zelfs een quotumregeling van 30% voor vrouwen in topfuncties bij bedrijven en overheidsinstellingen.
In Nederland heeft 70 procent van de vrouwen een baan. Driekwart van deze groep werkt minder dan 35 uur. Vrouwen in Nederland zijn dus massaal in deeltijd in dienst, een keuze die vaak gemaakt wordt als er kinderen komen. De wens voor meer vrouwen in leidinggevende posities blijkt vaak niet samen te gaan met dit gegeven. Werkgevers willen in de regel dat hun managers fulltime werken of minstens 80%.
Twee vrouwen met managementfuncties, t.w. Judith Zeldenthuis en Elisa Carter vroegen wij om hun ervaring met het vervullen van een managementbaan in combinatie met het moederschap.

Judith Zeldenthuis (40): Maatregelen zullen weinig uithalen
Na het behalen van mijn hbo-diploma Internationaal management ging ik werken in de modebranche. Al gauw had ik een managementfunctie meteen onder de directeur. Op mijn 26ste werd ik gevraagd voor een baan bij een organisatie die zich bezighield met reorganisatie- en communicatieprojecten. Daar heb ik veel gedaan op het gebied van fusiebegeleiding. Daarnaast coachte ik het personeel en gaf ik trainingen aan het management. In deze baan zat ik als leidinggevende ook direct onder de directeur. Dit werk heb ik gedaan tot mijn 32ste. Ik had toen al een tweede dochter. Een paar maanden na haar geboorte begon ik de combinatie van een gezin en een baan, die soms wel 60 uur van mij vroeg, teveel te vinden. Mijn man had toen ook al een heftige baan als business unit – manager. Na de geboorte van mijn tweede kind was ik al een dag minder gaan werken, maar in de praktijk betekende het dat ik dezelfde hoeveelheid werk in minder tijd moest doen. Ik kwam al gauw op het punt dat ik ging nadenken over wat ik met mijn leven wilde als vrouw en als moeder. Ik kwam tot de conclusie dat mijn man en ik of een au pair in huis moesten nemen die zich fulltime met de kinderen ging bezighouden, of dat wij zelf voor de kinderen moesten zorgen.
Ik had op dat moment het gevoel dat ik al wel wist wat mijn kwaliteiten waren en dat het wel goed met me zou komen op carrièregebied. Ik wilde toen eerst gaan genieten van mijn kinderen en besloot daarom ook te stoppen met de baan die ik had. Al langer liep ik met het idee om freelance trainer of coach te worden. In het management spreekt men altijd van 3 fasen, namelijk de fase waarin je leert, de fase waarin je het geleerde omzet in de praktijk en de fase waarin je je kennis doorgeeft aan anderen. De laatste fase bereik je meestal kort voor je pensionering. Door een baan als economielerares in het onderwijs te accepteren, begon ik al op mijn 32ste aan de laatste fase.
Twee weken na de beslissing stond ik als blonde, Gooise, jonge vrouw voor een Amsterdamse klas binnen het lager beroepsonderwijs met voornamelijk jongens van Turkse en Marokkaanse afkomst. Terugkijkend kan ik niet anders zeggen dat dit het mooiste is wat ik ooit heb kunnen doen. Ik vond die kinderen een uitdaging om les aan te geven.

Groei
Meer dan lesgeven wilde ik niet tot mijn kinderen zelfstandiger zouden zijn. Maar de aard van het beestje en de kennis die ik had op het gebied van management maakten dat ik me toch tegen van alles en nog wat liep aan te bemoeien. Toen er daarom een dépendance kwam van de school waar ik werkte, werd ik gevraagd als locatieleider. Eerst stelde ik dat ik de functie niet wilde. Ik ging op dat moment voor rust in mijn leven en voor mijn gezin. Maar men wilde mij zo graag dat ik die functie uiteindelijk toch samen met een coördinator ging doen. Nu ben ik inmiddels alweer vier jaar directeur van een middelbare school t.w. het Sweelinck College in Amsterdam-Zuid, een school met mavoklassen en een havo- kansklas.
Deze baan, in combinatie met het moederschap, gaat me uitstekend af. De werktijden zijn makkelijker in te richten dan in mijn vorige baan. Heb ik op dinsdagavond een ouderavond dan kan ik op de woensdagmiddag bij mijn kinderen zijn. Daarnaast heb ik altijd samen met mijn kinderen vakantie. Acht jaar geleden hebben mijn man en ik samen met mijn ouders een boerderij gekocht buiten Amsterdam. Mijn ouders wilden graag meer grond om te kunnen tuinieren, mijn man en ik wilden graag meer woonruimte. Al jaren vangen mijn ouders onze kinderen twee middagen na school op en dat maakt het natuurlijk ook erg makkelijk. Mijn man vangt een halve dag per week de kinderen op.

Keuze
Vrouwen geven makkelijk een carrière op voor kinderen, alle stimuleringsprojecten ten spijt. Ik ben bang dat vrouwen toch steeds weer de keuze zullen maken om in de opvoedingsfase meer bij hun kinderen te zijn.
Zelf vind ik niet dat ik nu een mindere carrière heb door nu een managementfunctie in het onderwijs te hebben. Als mijn huwelijk op de klippen zou lopen, zou ik er daarom ook niet van balen dat ik wel van carrière ben veranderd en mijn man niet na de geboorte van onze kinderen. Ik kom nu al weer behoorlijk aan mijn trekken wat het werk betreft. Door als zij-instromer het onderwijs in te gaan, heb ik mijn salaris uit het bedrijfsleven ook kunnen behouden. Wat ik nu niet meer heb, is een auto van de zaak en de bonus aan het eind van het jaar. Daar staat dan wel meer vakantie tegenover.
Dat mijn gezin en ik een huis delen met mijn ouders en dat ik daarom makkelijk oppas heb voor de kinderen, is absoluut een prettige omstandigheid. Toch weet ik dat mijn carrière in het onderwijs onder andere omstandigheden niet anders was verlopen. Dan was ik op zoek gegaan naar een gastgezin voor twee keer in de week.
Op dit moment ambieer ik geen bestuursfuncties naast mijn baan, maar in de toekomst, als mijn kinderen op de middelbare school zitten en ze mij minder nodig zullen hebben, dan zou ik dat wel willen. Nu besteed ik de vrije tijd die ik heb aan sport. Een keer per week ga ik fitnessen, een keer per week loop ik hard en een keer per week ga ik´s avonds met mijn man skiën in een skihal.
De enige huishoudelijke taak die ik vervul, is vijf keer in de week koken. Twee keer per week doet mijn man het. Alle andere huishoudelijke taken hebben we uitbesteed. Als ik een keer per maand stofzuig, is dat veel.

Omgeving
De vrouwen uit mijn kring zijn veelal hoogopgeleide moeders van kinderen. Twee daarvan hebben een vrij beroep als fysiotherapeut en hapto- therapeut. Een deel van mijn vriendinnen werkt op een lager niveau dan waar ze voor zijn opgeleid, wat vooral komt door de keuze voor een kleine baan. Een vrouw uit mijn kring werkt vier dagen, een ander werkt drie dagen en de rest heeft een baan van 40 of 50%.
Mijn vriendinnen vinden het bijzonder dat ik een gezin combineer met een fulltime baan in een managementfunctie. Zij zeggen van zichzelf dat ze het niet zouden kunnen. Zelf ben ik inmiddels weer toe aan een nieuwe uitdaging en ik verwacht dat ik binnen een jaar leiding zal geven aan een grotere school. Op mijn vraag aan twee vrouwen uit mijn omgeving waarom ze het moederschap niet zouden kunnen combineren met een grotere baan, eventueel als manager, zeiden beiden dat ze graag tijd met hun kinderen willen doorbrengen.
Vrouwen vinden het van nature fijn om te zorgen voor kinderen. Vrouwen zoeken ook altijd naar de balans om tegelijkertijd een perfecte moeder, werkneemster, minnares, vrouw en vriendin te zijn.

Elisa Carter (55): Ik wil het verschil maken
Al vrij snel in mijn carrière wist ik dat ik leiding wilde geven. Ik zag veel amateurisme bij het management in de zorg en ik wist dat ik het beter kon. I want to make a difference, om het zo te zeggen. Blijkbaar is dat me ook gelukt, want in 2005 werd ik uitgeroepen tot eerste zwarte, vrouwelijke manager van dat jaar.
Als 22-jarige kwam ik vanuit Suriname naar Nederland. Tot mijn dertigste heb ik nog verschillende opleidingen gevolgd in de gezondheidszorg naast een Studie Business Administration, Bradford University United Kingdom (Engeland) Mijn eerste functie als senior manager kreeg ik op mijn 28ste. Nu ben ik een van de twee leden van de Raad van Bestuur van GGzE en De Kempen. Met mijn (mannelijke) collega heb ik de leiding over een organisatie met 2000 medewerkers en met een exploitatie van 140 miljoen per jaar. Het gaat bij de instelling die wij leiden om het bieden van gezondheidszorg op het vlak van de psychiatrie, zowel aan kinderen als aan volwassenen als aan ouderen. Dit gebeurt niet alleen poliklinisch maar ook in een psychiatrisch ziekenhuis en in 2 klinieken voor forensische psychiatrische verpleging en behandelingen (tbs-klinieken). Naast mijn baan bij GGzE en De Kempen ben ik kroonlid van de Raad van de Volksgezondheid en Zorg (RVZ), een adviesorgaan van het ministerie van Volksgezondheid en bestuurslid van Zorgonderzoek Nederland (ZoNMW). Daarnaast heb ik nog enkele toezichthoudende nevenfuncties. De afgelopen 30 jaar heb ik in diverse andere instellingen voor de gezondheidszorg gewerkt op directie- en bestuursfuncties.

Ouderschap
Ik ben moeder van een inmiddels volwassen dochter die sinds een paar jaar een eigen gezin heeft. Maar ook toen mijn dochter nog thuis was, vervulde ik al managementfuncties. Haar vader en ik gingen uit elkaar toen ze een kleuter was en vanaf dat moment heb ik alle zorg gedragen. Naast een fulltime baan studeerde ik er in de eerste jaren ook nog bij. Mijn dochter zat op de naschoolse opvang en als het verder nodig was, nam ik een oppas. De opvoeding is vrij probleemloos verlopen. Mijn dochter en ik pasten erg goed bij elkaar. Mijn carrière, zo ervaar ik dat, heb ik ook samen met haar ontwikkeld. We leefden samen in een huis en ik zorgde voor haar en zij zorgde voor mij.
Maar het alleenstaand moederschap combineren met een functie als manager is niet zo makkelijk. Dit zeg ik wel achteraf, want 25 jaar geleden maakte ik die keuze zonder daar heel lang bij stil te staan. Dat het bij mij gelukt is, is heel erg beïnvloed door het feit dat ik maar één kind had en dat mijn dochter erg zelfstandig en makkelijk was. Maar was ik een alleenstaande moeder geweest van 3 of 4 kinderen, dan was zo´n carrière als ik heb kunnen maken, niet mogelijk geweest. Als ik het nu over zou mogen doen met hetzelfde kind dan zou ik nog steeds managementfuncties ambiëren maar dan wel onder de voorwaarde dat ik ondermeer op de woensdagmiddag vrij mocht zijn in de tijd dat mijn kind nog op de basisschool zat. In de functies die ik toen had, zat er altijd een directeur boven mij en daardoor had ik niet de vrijheid om mijn werktijden naar eigen inzicht in te delen. Nu heb ik er een schuldgevoel over dat ik er op de woensdagmiddag niet was voor mijn dochter en dat ze alleen naar haar clubjes moest gaan. Zelf zegt ze daar helemaal geen last van te hebben.
Door het werk in de adviesraad van het ministerie voor volksgezondheid, dat me een dag in de week kost, moet ik mijn baan bij de GGzE en De Kempen wel in vier dagen doen. Misschien hebben medewerkers er last van dat ik niet altijd aanwezig ben op kantoor, maar zelf heb ik niet het gevoel dat ik tijd tekortkom voor mijn taken. Een vast aantal uren verplicht stellen voor een baan vind ik ook onzinnig. De ene persoon kan een baan in 3 dagen doen, de andere heeft voor dezelfde hoeveel werk het dubbele aantal dagen nodig. Het idee dat leiding geven alleen kan met een fulltime aanstelling is daarom ook achterhaald. Hiernaast vind ik dat we af moeten van de verplichting die er nog vaak bestaat om je werkuren op de werkplek door te moeten brengen. We leven inmiddels in een wereld met zoveel communicatiemiddelen dat dat niet meer nodig is. Iedereen is overal bereikbaar.

Succes
Wie met succes en een zeker gemak leiding wil geven, moet goed kunnen delegeren en communiceren. Als je dat kunt, is er geen enkele reden om als manager niet in deeltijd te werken. Parttime werkende moeders zouden dus alle ruimte moeten krijgen voor een baan in het management.
Leiding geven en de eindverantwoordelijkheid dragen houdt voor mij niet in dat mijn leven alleen maar om het werk draait. Hoewel ik mijn baan erg belangrijk vind, zorg ik er ook wel voor dat ik onder meer voldoende tijd overhoud voor mijn dochter en haar gezin, voor mijn partner en voor vakanties. Een vrouw of een man die een managementfunctie ambieert, moet goed weten hoe zij of hij in elkaar zit. Belangrijk is dat je leert zaken van het werk los te laten als je werkdag om is. Je moet een ´broad vision´ als manager hebben, maar ook een ´fine focus´.
Als ik terugkijk op mijn carrière dan vind ik dat ik een paar keer te lang in een en dezelfde functie ben blijven hangen. Als ik nu de klok terug zou kunnen draaien dan zou ik sneller carrière hebben gemaakt. Ik zou dan ook niet meer kiezen voor werken in de gezondheidszorg, maar voor het leiden van een eigen zaak in de internationale handel of industrie. Deze tak boeit mij de laatste jaren heel erg.
En natuurlijk biedt een eigen bedrijf je als moeder de mogelijkheid om je werktijden veel meer naar eigen hand te zetten.’

Tekst opgetekend door Henna Goudzand
Beeld Judith Zeldenthuis: Sophie Cousin
Beeld Elisa Carter: Eveline Renaud

Geplaatst inOpnieuw beginnen