Menu Sluiten

Borsten en de behandeling van borstkanker

Chirurg I. Mares- Engelberts van het Vlietland ziekenhuis in Schiedam heeft zich gespecialiseerd in de operatie van borsten. Met het boek Borstbeelden raakte ze landelijk bekend. Hieronder gaat ze in op vragen rond borstvergroting, borstverkleining, borstoperaties en borstreconstructie.

Wat zijn, biologisch gezien, borsten als lichaamsdeel?

De borsten zijn, biologisch gezien, van belang als melkklier. De mens is een zoogdier. Een moeder kan haar baby voeden doordat zij melk kan aanmaken in haar borsten. In de moderne wereld zijn wij uiteraard niet meer afhankelijk van deze voedingsbron voor pasgeboren baby’s, want flesvoeding kan de borstvoeding vervangen. Verder zijn borsten van belang als esthetisch onderdeel van een vrouwenlichaam. Borsten en de vorm en de verhouding ervan, kunnen een belangrijke component zijn voor een vrouw in het wel of niet aantrekkelijk zijn of zich aantrekkelijk voelen. Tot slot zijn borsten klieren met een uitscheidingsfunctie, vergelijkbaar met de speekselklier of zweetklieren.

Wanneer vindt u het verantwoord als chirurg om in gezonde borsten te snijden bij de vraag van een patiënt om borstvergroting?

Deze vraag kan ik niet beantwoorden, omdat ik deze operatie niet uitvoer. Ik opereer vanwege het feit dat er sprake is van ziekte in een borst. Bijvoorbeeld bij kanker, een kwaadaardige ziekte of bij en ontsteking, een goedaardige ziekte. De operatie die u hier noemt is een plastisch-chirurgische ingreep. Die wordt door plastisch chirurgen uitgevoerd.

Borstkanker komt veel voor in Nederland. Hoe liggen de percentages en zijn er verschillen tussen zwarte en witte vrouwen?

Per jaar krijgen in Nederland ruim 13.000 vrouwen borstkanker en 100 mannen. Dat betekent dat 1 op de 8 vrouwen in Nederland borstkanker krijgt. Zwarte vrouwen hebben minder kans om borstkanker te krijgen dan witte vrouwen. Het is mogelijk dat na een generatie leven met westerse leefstijl, dat verschil in kans kleiner wordt.

In sommige publicaties wordt beweerd dat borstkanker meer voorkomt in de westerse wereld door onze voedings- en leefstijl. Wat is hiervan waar en waar doelt men dan op?

Inderdaad zijn er sterke aanwijzingen dat westerse leefstijl bijdraagt aan het risico om borstkanker te krijgen. Belangrijke factoren zijn hierin: overgewicht, gebrek aan lichaamsbeweging, kinderloosheid of hoge leeftijd (>35 jaar) bij geboorte eerste kind, geen of kort borstvoeding geven, hormonale substitutie bij overgangsklachten en alcoholgebruik.

Bij borstkanker wordt soms borstbesparend geopereerd maar vaak moet ook de hele borst worden afgezet. Wanneer kan het een en wanneer het ander? En hoe liggen hierin de percentages?

Een borstsparende operatie voor borstkanker is mogelijk, wanneer er één beperkt gebied in de borst kwaadaardig veranderd is. Bij meerdere verschillende tumoren of een enkele maar relatief grote tumor is dit niet goed mogelijk. Dan wordt meestal geadviseerd om de hele borst weg te nemen (amputatie). Bij een enkele grote tumor, kan het mogelijk zijn om, door chemotherapie voor de operatie, dit gebied kleiner te maken. Dit wordt neo-adjuvant chemotherapie genoemd. Zo kan een niet-borstsparende situatie veranderen in een wel-borstsparende situatie. In Nederland wordt ongeveer de helft van de borstkankerpatiënten borstsparend behandeld.

Niet elke vrouw kiest voor borstreconstructie. Wat zijn de motieven bij vrouwen in uw praktijk om de reconstructie wel of niet aan te gaan?

In eerste instantie gaat het om die vrouwen, die graag borstsparend behandeld willen worden, maar bij wie dat niet mogelijk is. In dat geval wordt eerst onderzocht of het mogelijk is om, door het omdraaien van de volgorde van behandelen (neo-adjuvant chemotherapie), toch borstsparend te behandelen in plaats van de hele borst te amputeren. Wanneer ook dat niet mogelijk is, wordt vrijwel altijd voor een borstreconstructie gekozen (direct of later). Er zijn echter ook vrouwen die geen borstsparende behandeling willen hoewel dit wel mogelijk is. Dit kan met leeftijd te maken hebben. Maar ook de emotie die het behoud van een borst, die het leven op het spel heeft gezet, kan meespelen.

Zwarte vrouwen krijgen minder vaak borstkanker dan witte vrouwen, maar de vorm die ze krijgen is vaak dodelijker. Om welke type borstkanker gaat het en wat maakt het verschil?

Dit verschil is aangetoond voor borstkanker bij jongere Afro-Amerikaanse vrouwen. Dit zijn vrouwen voor de overgang, dus jonger dan ongeveer 50 jaar. Borstkanker bij deze vrouwen op hogere leeftijd heeft dezelfde kansen als bij blanke Amerikaanse vrouwen.

De afgelopen tijd is er veel te doen geweest over een bepaalde implantaat. Vrouwen werden er ziek van. Welke implantaten raadt u aan en welke niet en wat zijn daarbij uw overwegingen?

Dit ging om de zogenaamde PIP-implantaten. Dit zijn siliconen borstimplantaten afkomstig van één enkele fabriek. Er werd een goedkope soort siliconen gebruikt die niet speciaal bedoeld was voor medische toepassing. Gebleken is dat deze implantaten gemakkelijk scheuren of lekken. De PIP- implantaten zijn nu uit de handel genomen. Behalve het gemakkelijk lekken of scheuren, is er geen andere gezondheidsschade van deze protheses aangetoond. Dat betekent dat je er geen kanker of allergie van krijgt, zoals wel beweerd wordt). Ook andere (meestal siliconen) borstprotheses kunnen scheuren of lekken. Alleen gebeurt dat veel minder gemakkelijk en minder uitgebreid. Ook van deze andere protheses is geen algemeen effect op de gezondheid bekend. Dat betekent dat alle nu beschikbare borstprotheses veilig zijn.

U maakte het boek ‘Borstbeelden’ een boek over vrouwen die borstkanker hebben gehad. Wat beoogt u met het boek en welke bijdrage levert het?

Met dit boek wilde ik vrouwen die net hoorden dat zij borstkanker hebben, en hun omgeving, helpen om een beeld te vormen bij alle mogelijke behandelingen waartussen zij kunnen kiezen. Daardoor worden zij geholpen bij het maken van een keuze in de behandeling. Het boek kan ook helpen bij het verwerken van de angst rondom het hebben van borstkanker en het komende verlies van de borst of een deel ervan.

Tekst: I Mares-Engelberts

Geplaatst in Borsten