Menu Sluiten

Tsuna#metoo

In 2002 publiceerde ik een roman – autofiction – over de moeizame nasleep van een verkrachting door de serieverkrachter die in de jaren tachtig rond het Amsterdamse World Trade Center opereerde (Onbewoonbaar lichaam, Vassallucci). Zeventien jaar geleden waren literaire documenten over het onderwerp schaars. Toch vond feministisch tijdschrift Opzij het niet nodig hier een serieuze boekbespreking aan te wijden. In plaats daarvan was er een annonce. Een doorgaans droge aankondiging van zojuist verschenen boeken. Maar de recensente – die hier ongenoemd zal blijven – stak haar irritatie niet onder stoelen of banken. Het was een zeuronderwerp en ik, met mijn Arabische naam, had mijn literaire talent beter gewijd aan de verscheurdheid tussen twee culturen. Ja, dat was nog eens een relevant onderwerp, onder de optrekkende rook van 9/11. #Metoo was nog geen stipje aan de horizon.

Na de publicatie kreeg ik een standje van een jonge Nederlands-Marokkaanse schrijver. Ik zou misbruik hebben gemaakt van mijn vaders naam. Dit was zo’n bizarre beschuldiging dat ik hem niet onmiddellijk begreep. Later drong tot me door dat hij waarschijnlijk bedoelde dat ik mijn Arabische achtergrond had ingezet om een onzindelijk probleem voor het voetlicht te brengen. Kennelijk meende hij dat ik de publicatie aan mijn vaders naam had te danken en, als stank voor dank, mijn vader – en wie weet, de voltallige moslimgemeenschap – daarmee te kakken had gezet. Ik betwijfelde of hij het boek had gelezen. Het interesseerde hem, zogezegd, geen ruk. Seksueel geweld hou je voor je. Ga je liever schamen. Slet.

Toen #Metoo losbarstte in oktober 2017 – twee jaar geleden, maar het lijkt een eeuwigheid – was ik sceptisch en zelfs cynisch. Ik vond het onzin dat slachtoffers van seksueel misbruik en verkrachting zich nu bekend moesten maken, om het publiek – met name het mannelijk contingent – te doordringen van de omvang van het probleem. Ik geloofde (en geloof) niet dat mannen hier nauwelijks of geen benul van hebben: de zwartboeken uit de hulpverlening, de steady beat van krantenberichten over seksueel geweld, seksueel misbruik binnen de kerk, stelselmatige verkrachting door militairen, ‘troostmeisjes’, gedwongen prostitutie, de cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie, de EU, de Rutgersstichting en – iets wat we allemaal kunnen waarnemen: de seksuele intimidatie op straat, op school, op het werk en op het scherm.

Het is zoals met de gevaren van overmatige vleesconsumptie of transvetten, roken en drank. Je kúnt het weten, maar je kunt je er natuurlijk ook Oost-Indisch voor houden. Mannen (als groep) vinden het wel best; het is niet hun probleem. Bovendien bevestigt seksueel geweld de notie van een natuurlijke dominantie, gedreven door een biologisch imperatief. Mannen zijn superieur: zowel fysiek als intellectueel. Je zult nog verbaasd staan hoeveel mannen, ook van het zogenaamd verlichte type, dit – half-heimelijk – geloven. Veel quasi-moderne opvattingen stoelen op deze onuitgesproken aannames. Of het nu de tips betreft van zogenaamde Pick-Up Artists* en de grieven van Incels* en MGTOWs* of een boek als The Rules. De film franchise Fifty Shades of Grey heeft het belegen dominantie-onderwerping model nieuw leven ingeblazen met meer dan een miljard aan recettes. Binnen dit raamwerk is verkrachting slechts het uiterste punt op het spectrum.

Maar de hashtagcampagne bleek in de praktijk niet in eerste instantie om bewustwording bij mannen te gaan. #Metoo ontpopte zich vooral als een solidariteitsbeweging, met de kracht van een breekijzer. Het individuele slachtoffer dat zich publiekelijk bekend maakt, moet dat uiterst omzichtig doen. Seksueel geweld straalt, uit de aard der zaak, negatief af op het slachtoffer. Zij is geschonden, besmeurd en vernederd. Hij, de dader, blijft buiten beeld. Dankzij sociale media zwollen de gestage druppels aan tot het oorverdovende geraas van een tsunami. In deze vloedgolf weerklonk ook de klare stem van sterren. Alyssa Milano, Mira Sorvino, Salma Hayek, Emma Watson, Uma Thurman, om er een paar te noemen. Dit verleende er extra glans en gewicht aan, want zo gaat dat. En juist zij deden iets wat misschien niemand had zien aankomen. Ze begonnen de namen te noemen van de daders, beroemde daders – zonder uitzondering veelplegers.

#Metoo werkt dankzij de macht van het getal. Vrouwen zullen het tij moeten keren, want als het aan mannen ligt, verandert er niets. Als groep (of beter gezegd, als klasse) hebben mannen gedurende millennia uit alle macht – met hun religies en hun wetten, hun taal én hun seksuele geweld – gezocht precies deze hiërarchische orde tot stand te brengen. Vrouwen, evident geen minderheid, hebben tot op de dag van vandaag bitter weinig in de culturele, economische en politieke melk te brokkelen. Wereldwijd bezitten zij minder dan 20% van de grond en de armsten onder ons, ook in Nederland, zijn vooral vrouwen. Om terug te keren bij het literaire en ter illustratie: de CPBN ziet er geen been in jaar in jaar uit het Boekenweekgeschenk door een man te laten schrijven, met zo heel nu en dan een excuustruus. Zelfs als het onderwerp ‘de moeder de vrouw is’ (2020: ‘de heer des huizes’? ) dan nóg komt er geen vrouw aan bod. Zo staan de zaken ervoor.

Mocht je denken dat het allemaal niets uitmaakt, en dat de relaties tussen macht en machteloosheid, daders en slachtoffers allemaal heel toevallig precies langs dezelfde lijnen lopen, dan heb ik – zoals de Amerikanen het uitdrukken – a bridge to sell you.

Tekst: Semira Dallali

​​*Pick-up Artists – een beweging van mannen die trucs uitwisselen om vrouwen te verleiden tot seks zonder ‘emotionele verwikkelingen’.
*Incels – een porte-manteauwoord voor involuntary celibates, jongemannen die zich door vrouwen benadeeld voelen, omdat ze geen seks ‘krijgen.’ Deze jongens vinden elkaar op het internet, waar ze elkaar opjuinen met misogyne denkbeelden. In Noord Amerika zijn zeker vier massamoorden met een totaal van 45 doden toegeschreven aan Incels.
*MGTOWs – acroniem voor Men Going Their Own Way; een andere variant op het thema. Ook deze mannen voelen zich tekort gedaan door de ‘moderne, feministische vrouw’ die teveel zou eisen (gelijkwaardigheid, wederkerigheid) en daarom keren zij zich tegen relaties en het huwelijk.

Posted in Diverse